علائم دیسک گردن چیست + ۶ روش تشخیص در منزل

علائم دیسک گردن چیست + ۶ روش تشخیص در منزل

دیسک گردن یکی از شایع‌ترین عارضه‌های ستون فقرات است که می‌تواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری معمولا در سنین میانسالی بروز پیدا می‌کند و در نتیجه فشار یا تخریب تدریجی دیسک‌های بین مهره‌ای گردن ایجاد می‌شود. در صورت بی‌توجهی و عدم درمان، با گذر زمان فشار بر اعصاب نخاعی وارد شده و می‌تواند سبب بروز علائم عصبی شود. در این مقاله قصد داریم تا به بررسی جامع علائم دیسک گردن، ۶ روش تشخیص خانگی آن و اهمیت مراجعه به متخصص ستون فقرات بپردازیم، بنابراین تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.

دیسک گردن چیست و چه نقشی در بدن ما دارد؟

دیسک گردن یک ساختار انعطاف‌پذیر است که میان مهره‌های گردنی قرار گرفته و به عنوان ضربه گیر طبیعی در بدن عمل می‌کند. وظیفه اصلی این قسمت، کاهش فشار ناشی از حرکات روزمره در گردن مانند خم شدن، چرخیدن و یا تحمل وزن سر است.

اجزای اصلی دیسک گردن

دیسک گردن از اجزای مختلفی تشکیل شده که در ادامه به معرفی مهم‌ترین این اجزا می‌پردازیم:

  • بخش مرکزی: بخش مرکزی دیسک گردن نوکلئوس پولپوزوس نام دارد که یک هسته ژلاتینی است و خاصیت ارتجاعی دارد.
  • بخش محیطی: بخش محیطی دیسک گردن آنولوس فیبروزوس نام دارد که لایه‌ای فیبری است و وظیفه نگهداری از هسته مرکزی را به عهده دارد.

به نقل از
https://www.umms.org/

University of Maryland Medical Center: "The Cervical spine is made up of the first seven vertebrae in the spine. It starts just below the skull and ends just above the thoracic spine. The cervical spine is much more mobile than both of the other spinal regions." ترجمه: ستون فقرات گردنی از هفت مهره اول ستون فقرات تشکیل شده است. این بخش از زیر جمجمه آغاز شده و تا بالای ستون فقرات سینه‌ای ادامه دارد. ستون فقرات گردنی نسبت به سایر بخش‌های ستون فقرات، تحرک بیشتری دارد.

علت بیرون زدگی دیسک گردن

با افزایش سن یا قرارگیری طولانی مدت در وضعیت‌های نادرست مانند کار مداوم با موبایل یا کامپیوتر، این ساختار آسیب می‌بیند. در نتیجه این فشارها، ماده ژلاتینی از محل خود خارج شده و به ریشه‌های عصبی فشار وارد می‌کند.

به نقل قول از Mayo Clinic

"A herniated disk occurs when some of the nucleus pushes out through a tear in the annuals." ترجمه: بیرون زدگی دیسک گردن زمانی رخ می‌دهد که  از بخشی از هسته دیسک از طریق پارگی در حلقه خارجی آن، بیرون زده شود.

علائم دیسک گردن چیست؟

علائم دیسک گردن بسته به میزان آسیب دیدگی و محل درگیری، متفاوت است. با این حال اغلب با درد گردن، بی‌حسی یا ضعف در اندام فوقانی همراه است. به نقل از Mayo Clinic:

"Depending on where the herniated disk is, it can result in pain, numbness or weakness in an arm or a leg. Many people have no symptoms from a herniated disk. For people who do have symptoms, the symptoms tend to improve over time." ترجمه: بسته به محل بیرون زدگی دیسک، این وضعیت می‌تواند باعث درد، بی‌حسی یا ضعف در بازو یا پاها شود. بسیاری از افراد هیچ علامتی از دیسک بیرون زده ندارند. در کسانی که علائم خفیف دارند، این علائم معمولا با گذشت زمان بهبود پیدا می‌کند.

جدول علائم شایع دیسک گردن

ستون فقرات در گردن، پنج ریشه عصبی از C4 تا C8 را شامل می‌شود که از مهره‌های گردن خارج می‌شوند. این پنج ریشه مسئول حس و حرکت بخش‌های مختلف بدن مانند شانه، بازو، ساعد، دست و انگشتان هستند. آسیب یا فشار بر روی هر کدام از ریشه‌ها می‌تواند علائم متفاوتی همچون درد، بی‌حسی یا ضعف در ناحیه مربوطه را ایجاد کند. در ادامه جدولی از علائم شایع دیسک گردن به همراه شدت و فشار سطح مهره‌ای آورده شده است:

علائم حسی

ناحیه درگیر

سطح مهره

علائم حرکتی

سایر علائم

شدت درد

درد در گردن و بالای شانه‌ها

گردن و شانه

C4

ضعف عضلانی در بالا بردن شانه‌ها

دشواری در تنفس(بسیار نادر)

خفیف تا متوسط

درد و سوزن سوزن شدن در شانه و بالای بازوان

شانه و بازو

C5

ضعف در خم کردن آرنج و بالا بردن شانه‌ها

کاهش رفلکس عضله دوسر

متوسط

بی‌حسی و درد مزمن در ساعد، شصت و انگشت اشاره دست‌ها

ساعد، شصت و انگشت اشاره دست

C6

ضعف در خم کردن مچ و بازوان

کاهش رفلکس عضله بازویی_رادیکال

متوسط تا شدید

درد در پشت بازو و انگشت وسط دست‌ها

پشت بازو و انگشت میانی

C7

ضعف در صاف کردن آرنج و مچ

کاهش رفلکس عضله سه سر

شدید

بی‌حسی و درد در انگشتان کوچک و کناره دست‌ها

انگشت کوچک و کناره دست‌ها

C8

ضعف در گرفتن اشیاء و حرکات ظریف انگشتان

اختلال در مهارت‌های دستی

متوسط تا شدید



علائم اولیه و پیشرفته دیسک گردن

در جدول بالا علائم مختلف عارضه دیسک گردن به طور کلی آورده شده بود. در این قسمت می‌خواهیم علائم را شرح دهیم. در مراحل ابتدایی بیرون زدگی دیسک، نشانه‌ها معمولا خفیف بوده و شامل دردی مداوم در گردن یا شانه، احساس سفتی یا خستگی در ناحیه پشت گردن، محدودیت جزئی در چرخش یا خم کردن گردن و بی‌حسی گذرا در انگشتان دست است. با این حال با پیشرفت بیماری و عدم درمان آن، فشار به صورت مستقیم بر اعصاب وارد شده و علائم شدیدتر و هشدار گونه می‌شوند، از جمله این علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ضعف عضلانی محسوس در بازو و دست‌ها
  • دردهای شبانه و غیرقابل تحمل
  • بی‌حسی پایدار در ساعد یا انگشتان دست
  • افتادن اجسام از دست‌ها بدون کنترل
  • احساس سرگیجه یا بی‌تعادلی در موارد خیلی شدید

۶ روش تشخیص دیسک گردن در منزل

اگر چه تشخیص قطعی وجود دیسک گردن نیازمند بررسی‌های تخصصی توسط پزشک است اما انجام برخی تست‌های ساده می‌تواند به شناسایی اولیه کمک کند. در ادامه با ۶ روش تشخیص دیسک گردن در منزل آشنا می‌شوید.

1. ارزیابی دامنه حرکتی گردن

گردن را به آرامی به سمت راست و چپ بچرخانید. اگر حرکت با درد تیر کشنده یا محدودیت همراه شد، احتمال مشکل دیسکی در گردن شما وجود دارد.
به نقل از Cleveland Clinic:

“If you have neck pain that radiates into your arm, especially if it’s accompanied by numbness or weakness, it could be a sign of a herniated cervical disc. You can gently test your range of motion and note whether certain movements worsen the pain.”

ترجمه: اگر درد گردن دارید که به بازو منتشر می‌شود، به ویژه اگر با بی‌حسی یا ضعف همراه باشد، ممکن است نشانه‌ای از بیرون زدگی دیسک گردن باشد. می‌توانید به آرامی دامنه حرکتی گردن خود را بررسی کرده و ت‌جه کنید که آیا حرکات خاصی باعث تشدید درد شما می‌شوند یا خیر.

2. بررسی انتشار درد به اندام فوقانی

در این تست لازم است تا بازوی خود را بالا بیاورید و در همان حالت چند ثانیه صبر کنید. در صورتی که درد از گردن به سمت بازو یا انگشتان دست جاری شد، ممکن است ریشه‌های عصبی گردنی درگیر شده باشند. در این صورت مراجعه به پزشک متخصص همچون دکتر حامد‌جوادیان امری الزامی تلقی می‌شود.

3. تست بی‌حسی و گزگز انگشتان دست

در این روش تشخیص دیسک گردن خانگی، با لمس پوست ساعد و انگشتان خود، وجود هر گونه بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن را بررسی کنید. این علامت‌ها معمولا نشانه تحریک عصبی ناشی از فشار دیسک است.

4. بررسی قدرت عضلات دست

در این روش می‌خواهیم ضعف عضلانی دست‌ها را تست کنیم. بدین منظور یک جسم نسبتا سبک مانند فنجان یا بطری آب را در دست بگیرید. در صورت احساس ضعف، لرزش و یا افتادن ناگهانی جسم به زمین، نیاز به بررسی تخصصی وجود دارد.

5. تشدید درد هنگام استفاده از موبایل و رایانه

اگر در زمان استفاده از کامپیوتر، لپ‌تاپ و یا کار با موبایل درد گردن یا شانه شما تشدید می‌شود، این می‌تواند یک نشانه از آسیب دیدگی دیسک گردن باشد.

6. توجه به علائم صبحگاهی

توجه به علائم صبحگاهی اهمیت بسزایی دارد. اگر بلافاصله پس از بیدار شدن از خواب، احساس خشکی، سفتی یا درد در ناحیه گردن خود دارید؛ ممکن است دچار عارضه دیسک گردن باشید. در این موضوع ممکن است بالش یا وضعیت خواب سبب فشار بر دیسک‌های گردنی شود.

۶ روش تشخیص دیسک گردن در منزل

به طبع تشخیص و درمان زود هنگام این عارضه می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. با این حال زمانی مراجعه به پزشک متخصص الزامی است که:

  • درد گردن به صورت مداوم بیش از یک هفته ادامه داشته باشد.
  • بی‌حسی یا ضعف مکرر در بازو و دست‌ها مشاهده شود.
  • مصرف داروهای مسکن یا درمان‌های خانگی تأثیری نداشته باشد.

معرفی دکتر حامد جوادیان؛ متخصص جراحی مغز و اعصاب

در صورتی که علائم دیسک گردن مداوم را تجربه می‌کنید، مراجعه به یک دکتر متخصص در زمینه ستون فقرات و مغز و اعصاب ضروری است. دکتر حامد جوادیان با سال‌ها تجربه در زمینه درمان‌های غیر جراحی و جراحی دیسک گردن، یکی از گزینه‌های قابل اعتماد برای بررسی و درمان این مشکل است. ایشان با بهره‌گیری از روش‌های نوین تشخیصی و درمانی مانند الکترومیوگرافی (EMG) و تصویربرداری (MRI) به تشخیص و شناسایی دقیق محل درگیری عصب می‌پردازد.

در بسیاری از موارد، ایشان درمان‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، تزریقات تخصصی و تمرینات اصلاحی را پیش از جراحی پیشنهاد می‌کنند. این رویکرد سبب بهبود علائم بیماران در مراحل اولیه شده و نیاز به جراحی را کاهش می‌دهد.  دکتر حامد جوادیان در حال حاضر در مطب جردن آماده خدمت رسانی به مردم شریف تهران و ایران است.

روش‌های پیشگیری از دیسک گردن

پیشگیری از بروز دیسک گردن، بسیار ساده‌تر از درمان آن است. با رعایت چند عادت روزانه می‌توان احتمال ابتلا به این بیماری را به میزان چشمگیری کاهش داد. در ادامه با مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از دیسک گردن آشنا می‌شویم.

وضعیت صحیح بدن

وضعیت صحیح بدن در شرایط مختلف، نقش بسزایی در درمان اختلالات دیسک گردن خفیف دارد. بنابراین توصیه می‌شود تا هنگام کار با رایانه صاف بنشینید. گوشی موبایل و کامپیوتر و لپ تاپ را هنگام کار در سطح چشم خود تنظیم کنید و در نهایت از بالش طبی با ارتفاع مناسب هنگام کار با کامپیوتر استفاده کنید. رعایت این موارد برای افرادی که شغل آن‌ها به صورت پشت میزی و‌کار با رایانه است اهمیت فراوانی دارد.

حرکات کششی گردن

در طول روز چندین بار حرکات کششی گردن را انجام دهید. بدین منظور سر را آرام به سمت چپ و راست ۱۰ مرتبه بچرخانید. سپس با احتیاط ۱۰ مرتبه سر را به جلو و عقب خم کنید. برای کاهش فشار عضلانی نیز می‌توانید آرام شانه‌ها را بالا و پایین ببرید.

سبک زندگی و تغذیه سالم

جالب است بدانید که سبک زندگی و تغذیه سالم در سلامت مهره‌های گردنی شما نقش بسیار پر رنگی دارد. بنابراین انجام ورزش‌های منظم همچون پیاده‌روی، دوچرخه سواری و شنا، پرهیز از مصرف سیگار و الکل، افزایش مصرف تغذیه مناسب حاوی کلسیم، منیزیم و ویتامین D در پیشگیری و درمان دیسک گردن بسیار مؤثر هستند. خواب کافی و استراحت در فواصل کاری نیز از اهمیت بالایی در این زمینه برخوردار هستند.

سخن آخر

عارضه دیسک گردن یک مشکل شایع اما قابل درمان و پیشگیری است که در صورت تشخیص به موقع می‌توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد. شناخت علائم و انجام بررسی‌های ساده در منزل می‌تواند به رفع زودهنگام این بیماری کمک کند. توجه به علائم اولیه همچون درد مداوم گردن، گزگز انگشتان یا ضعف در عضلات می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از آسیب دائمی داشته باشد. در صورت بروز طولانی مدت این علائم توصیه می‌شود تا حتما از یک متخصص با تجربه همچون دکتر حامد جوادیان مشورت بگیرید تا درمان مناسب با توجه به شرایط کنونی شما انتخاب شود.

سوالات متداول

1. چه زمانی نیاز به جراحی دیسک گردن است؟

در صورت بروز ضعف شدید عضلانی، بی‌اختیاری ادرار و یا دردهای مقاوم به درمان، جراحی توسط پزشک متخصص توصیه می‌شود.

2. آیا فیزیوتراپی برای درمان دیسک گردن مؤثر است؟

بله، تمرینات فیزیوتراپی و کشش‌های عضلانی تحت نظر پزشک می‌تواند فشار بر دیسک گردن را کاهش داده و عملکرد گردن را بهبود ببخشد.

3. آیا استفاده از بالش طبی در درمان دیسک گردن مؤثر است؟

بله، استفاده از بالش مناسب با ارتفاع استاندارد، فشار را از روی مهره‌های گردن برداشته و از تشدید درد جلوگیری می‌کند.

4. آیا گرم کردن گردن و ماساژ در منزل می‌تواند به بهود دیسک گردن کمک کند؟

در مراحل اولیه بروز دیسک گردن استفاده از کمپرس گرم، استراحت و اصلاح وضعیت بدن می‌تواند به کاهش درد کمک کند. اما اگر علائم عصبی وجود داشته باشد باید از درمان خودسرانه پرهیز کرده و به پزشک متخصص مراجعه کنید.